أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

80

قانون ( فارسى )

عبارتند از : گوشت مرغ خانگى ، بال و ران مرغ و از آنها لطيف‌تر عبارتند از : گوشت كبك و گوشت جوجه . از گوشت كبك و جوجه لطيف‌تر گوشت تيهو و گوشت ماهى است . لطيف‌تر از گوشت تيهو و ماهى ، بال جوجه مرغ و بال تيهو ، تخم مرغ نيم‌بند كم بر آتش گذاشته شده ، ماهى كوچك بسيار ريز و لطيف‌تر از همهء اينها باز آبجو درستهء بر آتش نجوشيده است . لطيف‌تر از آبجوى كذايى ، نان بىسبوس است كه در آب تريد شده باشد و تا اندازه‌اى حل شده باشد . امّا اگر نان بىسپوس را در آب سرد چندان بريزند كه غليظ شود بايد آن را از غذاهاى بسيار قوى به شمار آورد . آبجو براى بيماران تب‌دار غذايى بسيار خوب است و چندين فايده دارد كه از اين قرارند : با اينكه پرمايه و به هم چسبيده است صاف رواست و مىلغزد ، شيرين است ، ترىبخش و ضد حالت تب است و تشنگى را فرونشاند و به سرعت نفوذ مىكند ، معده را مىشويد ، قبوضيت ندارد و در سايهء اين همه اخلاق حميده [ ! ] كه دارد ، نه ته‌نشينى دارد و نه گدارها را بند مىآورد هرچند كه گدارها تنگ هم باشند . به معده و مرى نمىچسبد و ممكن است مادهء خلط بلغمى را بزدايد . اگر آبجو را خوب بپزند به هيچ وجه بادزا نيست . اطباى پيشينه غذايى را استعمال مىكردند و سفارش مىدادند كه بيمار تب‌زدهء عفونى از آن تغذيه كند ، كه از آبجو سازگارتر و لطيف‌تر است و آن عبارت از عسلابى كه آبش زياد باشد . عسلاب بدن را غذاى كمى مىدهد و در نفوذ دادن آب به بدن - كه سبب ترى بدن مىشود - بسيار مفيد است . عسلاب زدايندهء چرك و پليديها است ، در باز كردن بندآمده‌ها تأثيربخش است ، ادرار زياد مىدهد ، حرارتى كه عسلاب مىبخشد بسيار نرم و كم است و در نيرو بخشيدن به بدن بدون شك كاربرد دارد هرچند كه كم باشد . بعد از عسلاب ، قهرمان ميدان تغذيهء بيماران مبتلا به تب اسكنجبين عسلى است . از آب عسل غليظتر ، تغذيه‌بخش‌تر و در تأثير بر خلط گذاشتن قاطع و برنده‌تر و زداينده‌تر است . اسكنجبين عسلى نه گرمىبخشى عسلاب را دارد و نه براى اندرون گرم بيمار زيانى در بردارد ، كه در اينجا از عسلاب پيشى گرفته است . - گفتيم اسكنجبين عسلى ، اما كدام عسل خوب است كه در اسكنجبين به كار بريم و چنان قهرمانى از آن سازيم ؟ - شيرهء نيشكر برگزيده و خوب - كه ما آن را عسل نى مىناميم - هرچند زدايندگيش كمتر از زدايندگى عسل زنبور است اما از عسل زنبور بهتر است . اسكنجبين شكر خودمانى نيز براى بيماران تب‌دار غذايى خوب و سازگار است ؛ امّا تنها غذا اسكنجبين باشد خوب نيست ؛ زيرا ممكن است سبب پوست‌اندازى در درون شود ، كه اين پوست‌اندازى در بيماريهاى شديد نويد خوبى نيست و جاى بيم دارد . در آتيه بابى را تنها به ترجمهء آبجو و اسكنجبين اختصاص مىدهيم . در معالجهء بيماران تب‌زده بايد به دو روش تغذيه توجه كنيم ؛ يكى تغذيهء به آرامى و نرمى و دوم تغذيهء نسبتا شديد متناسب با حالت بيمارى .